คุณพ่อ คุณแม่ที่กำลังเลี้ยงน้องหมาอยู่ รู้หรือไม่ว่า น้องหมาของเราก็สามารถเป็นโรคตับอ่อนอักเสบ (Pancreatitis) ได้เหมือนกันกับเรา ซึ่งโรคนี้เป็นภัยเงียบที่อาจส่งผลร้ายแรงต่อสุขภาพของพวกเค้าหากไม่ได้รับการดูแลอย่างทันท่วงที

แต่ไม่ต้องกังวลไป เพราะในบทความนี้เราจะพาคุณไปทำความรู้จักกับโรคตับอ่อนอักเสบในสุนัขกัน เพื่อให้น้องหมาของเรามีสุขภาพดี อยู่เล่นกับพวกเราไปได้อีกนาน ถ้าพร้อมแล้วเรามารู้จักหน้าที่สำคัญของตับอ่อนกันก่อนเลย

ตับอ่อนทำหน้าที่อะไร?

ตับอ่อน (Pancreas) เป็นอวัยวะสำคัญที่อยู่ในช่องท้อง ใกล้กับกระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กส่วนต้น มีบทบาทสำคัญถึง 2 หน้าที่ ได้แก่

1. การย่อยอาหาร

ตับอ่อนทำหน้าที่สร้าง และหลั่งเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการย่อยอาหาร โดยเอนไซม์เหล่านี้จะอยู่ในรูปที่ยังไม่ออกฤทธิ์ จนกว่าจะถูกหลั่งลงสู่ลำไส้เล็กส่วนต้น ซึ่งเป็นกลไกของร่างกายเพื่อป้องกันการย่อยสลายเนื้อเยื่อของตนเอง

2. ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด

ตับอ่อนยังทำหน้าที่เป็นต่อมไร้ท่อ โดยจะสร้างฮอร์โมน และหลั่งเข้าสู่กระแสเลือดโดยตรง เพื่อรักษาสมดุลของระดับน้ำตาลในเลือด

หรืออาจทำความเข้าใจได้ว่า ตับอ่อนเปรียบเสมือนผู้จัดการด้านสารอาหารของร่างกาย ตั้งแต่การย่อยสลาย และการนำไปใช้ ดังนั้นเมื่อตับอ่อนเกิดความผิดปกติ กระบวนการทำงานต่าง ๆ เหล่านี้ก็จะทำงานได้ไม่สมบูรณ์ และส่งผลกระทบต่อร่างกายน้องหมาได้นั่นเอง

โรคตับอ่อนอักเสบในสุนัขเกิดจากอะไร?

โรคตับอ่อนอักเสบ (Pancreatitis) คือภาวะที่ตับอ่อนเกิดการอักเสบขึ้น โดยมีสาเหตุหลักมาจากเอนไซม์ที่สร้างจากตับอ่อนถูกกระตุ้นให้ทำงานก่อนเวลาที่ควรจะเป็น ทำให้เอนไซม์เหล่านั้นเริ่มย่อยสลายเนื้อเยื่อของตับอ่อนเอง ส่งผลให้เกิดการอักเสบขึ้น

โดยการอักเสบนี้สามารถลุกลามไปสู่เนื้อเยื่อรอบข้างหรือแม้แต่อวัยวะสำคัญอื่น ๆ จนนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง จนอาจทำให้เสียชีวิตได้ในกรณีที่การอักเสบนั้นรุนแรง และเฉียบพลัน 

หากปล่อยให้การอักเสบเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องโดยไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้เกิดความเสียหายต่อการทำงานของตับอ่อนอย่างถาวรได้ แม้พวกเค้าจะหายจากโรคแล้วก็ตาม

อาการของโรคตับอ่อนอักเสบในสุนัข

อาการของ ตับอ่อนอักเสบในสุนัข อาจแตกต่างกันไปตามความรุนแรงของโรค แต่อาการที่พบบ่อย ได้แก่

• เบื่ออาหาร
• ท้องเสีย
• อาเจียน
• อ่อนแรง ซึม
• คลื่นไส้, น้ำลายยืด
• ปวดท้องรุนแรง (อาจสังเกตได้จากน้องหมาไม่อยากให้จับบริเวณหน้าท้อง)
• สำรอกอาหาร

นอกจากนี้ ในกรณีที่การอักเสบลุกลามไปสู่อวัยวะอื่น อาจมีอาการร่วมกับปัญหาระบบอื่น ๆ เช่น ระบบหัวใจและหลอดเลือดหรือระบบทางเดินหายใจได้

ปัจจัยเสี่ยงที่อาจทำให้เกิดโรคตับอ่อนอักเสบในสุนัข

มีหลายปัจจัยที่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิด ตับอ่อนอักเสบในสุนัข ได้แก่

• ภาวะอ้วน: น้องหมาที่มีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วนมีความเสี่ยงสูง
• อาหารที่มีไขมันสูง: การกินอาหารที่มีไขมันสูงเป็นปัจจัยกระตุ้นสำคัญที่ก่อให้เกิดโรค
• ไขมันในเลือดสูง: ภาวะที่มีระดับไขมันในเลือดสูงกว่าปกติ
• โรคทางฮอร์โมน: น้องหมาที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับฮอร์โมน เช่น
  • ภาวะคุชชิง (Cushing’s disease)
  • โรคเบาหวาน (Diabetes Mellitus – DM)
  • ภาวะไทรอยด์ฮอร์โมนต่ำ (Hypothyroidism)
• ยาบางชนิด: ยาบางประเภทเมื่อใช้ในระยะยาว อาจเพิ่มความเสี่ยง เช่น
  • Potassium Bromide (KBr)
  • Phenobarbital (ฟีโนบาร์บิทัล)
  • Azathioprine (อะซาไธโอพรีน)
  • Sulfonamides (ซัลโฟนาไมด์)
  • Asparaginase (แอสปาราจิเนส)
• สายพันธุ์: สุนัขบางสายพันธุ์อาจมีความเสี่ยงทางพันธุกรรมสูงกว่าสายพันธุ์อื่น เช่น
  • มิเนเจอร์ ชเนาเซอร์ (Miniature Schnauzer)

การป้องกันตับอ่อนอักเสบในสุนัข ทำได้อย่างไร?

การป้องกัน ตับอ่อนอักเสบในสุนัข สามารถทำได้ง่าย ๆ โดยการควบคุม 3 ข้อหลัก ดังนี้

1. ควบคุมอาหารและน้ำหนัก

หลีกเลี่ยงการให้อาหารที่มีไขมันสูงแก่น้องหมา เลือกให้อาหารสูตรควบคุมพลังงานสำหรับน้องหมาที่มีภาวะอ้วนหรือมีแนวโน้มน้ำหนักขึ้นง่าย รวมถึงควบคุมปริมาณอาหารให้เหมาะสมตามความต้องการของน้องหมาแต่ละตัว

ขอแนะนำ Pawdy Care More สูตร Weight control อาหารสุนัขสำหรับสุนัขที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก ใช้อกไก่ลีน ไม่เติมเกลือ เพื่อให้ลูกรักมีสุขภาพที่ดีแบบครบองค์รวม และมีร่างกายที่สมส่วน แข็งแรง

2. ควบคุมโรคประจำตัว

สำหรับน้องหมาที่มีภาวะโรคทางฮอร์โมนหรือน้องหมาสายพันธุ์ที่มีความเสี่ยง ควรได้รับการตรวจสุขภาพเป็นระยะ ให้การดูแลเป็นพิเศษ และปฏิบัติตามคำแนะนำของสัตวแพทย์อย่างเคร่งครัด

3. ควบคุมการใช้ยา

ควรใช้ยาต่าง ๆ ภายใต้การสั่งจ่าย และการดูแลของสัตวแพทย์เท่านั้น แจ้งสัตวแพทย์เกี่ยวกับประวัติการใช้ยา และโรคประจำตัวของน้องหมาเสมอ

เพียงเท่านี้เราก็สามารถที่จะช่วยลดปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคตับอ่อนอักเสบในสุนัข และช่วยให้น้องหมาที่เรารักมีสุขภาพดี พร้อมวิ่งเล่นซนไปกับเราไปได้อีกนานนนน

ขอบคุณข้อมูลจาก

เอกสารเรียนเรื่อง Disease of exocrine pancreas (จัดทำโดย Sathidpak Assawarachan DVM, MSc, PhD, DTBVM, DAiCVIM-internal medicine)

หนึ่งในคำถามยอดฮิตของคนรักสุนัขก็คือ “ถ้าน้องหมาจมูกแห้ง แปลว่าไม่สบายใช่ไหม?” คุณพ่อ คุณแม่หลายคนอาจมีความเข้าใจว่า จมูกน้องหมาจะต้องเย็น และชุ่มชื้นอยู่เสมอถึงจะเป็นสัญญาณของสุขภาพที่ดี 

แต่ความจริงแล้วจมูกแห้งไม่ได้หมายถึงอาการป่วยเสมอไป ในบทความนี้เราจะพาทาสหมาทุกคนมาทำความเข้าใจกับปัญหาอาการสุนัขจมูกแห้ง เพื่อให้เข้าใจถึงสาเหตุ อาการ และวิธีดูแลพวกเค้าเมื่อมีปัญหาจมูกแห้งอย่างถูกต้อง

จมูกของสุนัขทำหน้าที่อะไรบ้าง?

จมูกของน้องหมาไม่ได้มีไว้เพื่อหายใจเพียงอย่างเดียว แต่จมูกของพวกเค้ามีหน้าที่สำคัญมากมายที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต ดังนี้

1. การดมกลิ่น

ซึ่งเป็นความสามารถที่โดดเด่นของน้องหมา จมูกของน้องหมามีเซลล์ประสาทรับกลิ่นมากถึง 300 ล้านตัว ซึ่งมากกว่ามนุษย์ที่มีเพียง 5 ล้านตัว ทำให้จมูกของน้องหมามีประสาทรับกลิ่นที่ไวมาก สามารถรับรู้กลิ่นได้ละเอียด และหลากหลายกว่ามนุษย์หลายเท่า สามารถใช้ตรวจจับสิ่งแปลกปลอมหรือค้นหาบุคคลได้อีกด้วย

2. การควบคุมอุณหภูมิร่างกาย

เนื่องจากน้องหมาไม่มีต่อมเหงื่อทั่วร่างกายเหมือนมนุษย์ จึงต้องระบายความร้อนผ่านการหายใจทางปากและจมูกหรือการหอบหายใจเพื่อขับความร้อน

สุนัขจมูกแห้ง ไม่ได้แปลว่าป่วยเสมอไป

ปกติแล้วจมูกของน้องหมามักจะมีความชื้นเล็กน้อย ซึ่งเป็นสัญญาณของสุขภาพที่ดี แต่หากพบว่าจมูกน้องหมาแห้ง ทำให้คุณพ่อคุณแม่อาจรู้สึกกังวลว่าเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพหรือไม่ แต่ที่จริงแล้วจมูกแห้งอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น

1. การนอนหลับนานเกินไป

หนึ่งในสาเหตุที่ทำให้สุนัขจมูกแห้งที่พบบ่อยที่สุดคือการนอนหลับ เพราะเมื่อนอนหลับ น้องหมาจะไม่เลียจมูก ทำให้ขาดความชุ่มชื้นตามธรรมชาติ เมื่อตื่นขึ้นจมูกอาจรู้สึกแห้งไปบ้าง แต่จะกลับมาชุ่มชื้นเมื่อพวกเค้าเลียจมูกอีกครั้ง

2. สภาพอากาศ

อุณหภูมิ และความชื้นในอากาศส่งผลต่อความชื้นของจมูกน้องหมาได้ หากอากาศแห้ง ร้อนหรือมีลมแรง จมูกน้องหมาอาจสูญเสียความชื้นได้ง่าย ในฤดูหนาวที่อากาศเย็น และแห้ง หรือฤดูร้อนที่แดดแรง น้องหมาบางตัวอาจมีปัญหาจมูกแห้งหรือแตกได้ นอกจากนี้ การอยู่ใกล้แหล่งความร้อน เช่น เครื่องทำความร้อนหรือช่องแอร์ ก็อาจทำให้พวกเค้าจมูกแห้งได้เช่นกัน

3. การแพ้หรือการระคายเคือง

จมูกแห้งอาจเกิดจากการแพ้สารเคมี สบู่ น้ำยาทำความสะอาดหรือแม้แต่อาหารที่พวกเค้ากินเข้าไป หากน้องหมาของเรามีอาการจมูกแห้งร่วมกับอาการคัน แดงหรือเกาบริเวณใบหน้า นั่นอาจบ่งบอกถึงการแพ้หรือระคายเคืองได้นั่นเอง

4. เกิดจากภาวะขาดน้ำ

เมื่อร่างกายสูญเสียน้ำหรือได้รับน้ำไม่เพียงพอ ร่างกายจะพยายามรักษาสมดุลของของเหลวในร่างกาย ทำให้ความชื้นที่ปกติจะช่วยรักษาความนุ่ม และชุ่มชื้นของจมูกลดลงได้

5. อายุที่มากขึ้น

เมื่อน้องหมาของเรามีอายุมากขึ้น ระบบควบคุมความชื้นในร่างกายอาจทำงานได้ไม่ดีเหมือนเดิม ส่งผลให้ผิวหนัง รวมถึงจมูกสูญเสียความชุ่มชื้นได้ง่ายขึ้น อีกทั้งสุนัขสูงวัยยังมีแนวโน้มที่จะดื่มน้ำน้อยลง เนื่องจากความรู้สึกกระหายน้ำลดลงหรือมีปัญหาสุขภาพ เช่น โรคไตหรือเบาหวาน ซึ่งทำให้ร่างกายขาดน้ำได้ง่ายกว่าเดิมนั่นเอง

สัญญาณสุนัขจมูกแห้งที่ควรพาไปพบสัตวแพทย์

แม้จมูกแห้งมักไม่ใช่เรื่องร้ายแรง แต่ในบางกรณีก็อาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพที่รุนแรงได้ หากพบว่าจมูกของน้องหมามีอาการเหล่านี้ คุณพ่อคุณแม่ควรรีบพาไปพบสัตวแพทย์ทันที

• จมูกแห้งผิดปกติ และต่อเนื่องนานเกิน 2-3 วัน หรือไม่มีสาเหตุชัดเจน
• มีรอยแตก มีเลือดออก หรือเป็นแผล โดยเฉพาะถ้าจมูกหนาเป็นสะเก็ดหรือลอกเป็นแผ่น 
• มีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น ซึม เบื่ออาหาร อาเจียน ท้องเสีย มีไข้ หายใจลำบากหรือมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมอย่างเห็นได้ชัด 
• มีอาการของโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวานหรือโรคไต ซึ่งอาจส่งผลให้ร่างกายขาดน้ำ และจมูกแห้งรุนแรงหรือโรคเกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้ผิวหนังบริเวณจมูกเปลี่ยนแปลง

วิธีดูแลและป้องกันสุนัขจมูกแห้ง

การดูแลจมูกของน้องหมาให้ชุ่มชื้น และแข็งแรงไม่เพียงแต่ทำให้พวกเค้ารู้สึกสบายตัวเท่านั้น แต่ยังเป็นการช่วยป้องกันปัญหาสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นได้ในระยะยาวอีกด้วย ซึ่งคุณพ่อ คุณแม่สามารถทำได้ดังนี้

1. ใช้บาล์มหรือเจลบำรุงจมูกที่ปลอดภัยสำหรับสัตว์เลี้ยง

หากพบว่าจมูกสุนัขแห้งเล็กน้อย สามารถดูแลได้ง่าย ๆ ด้วยผลิตภัณฑ์บำรุงจมูกที่ผลิตมาเพื่อสัตว์เลี้ยงโดยเฉพาะ ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมจากธรรมชาติ และหลีกเลี่ยงการใช้วาสลีนหรือครีมของมนุษย์ที่อาจมีส่วนผสมที่ระคายเคืองหรือเป็นอันตรายหากสุนัขเลียเข้าไป

ขอแนะนำ Pawdy Bittersweet Pet Healing Balm บาล์มธรรมชาติให้ความชุ่มชื้นสำหรับน้องหมา น้องแมว ใช้บริเวณผิวแห้ง ผิวแตก ผิวถลอก สกัดจาก Tannin ซึ่งให้รสฝาด และ ขม ป้องกันการเลีย เพื่อประสิทธิภาพของตัวบาล์ม

2. เพิ่มความชื้นสภาพแวดล้อมภายในบ้าน

หากอากาศในบ้านแห้งเกินไป โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาวหรือเมื่อใช้เครื่องปรับอากาศ ควรใช้เครื่องเพิ่มความชื้น ในห้องที่น้องหมาชอบอยู่มากที่สุดก็เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ดีเช่นกัน

3. ให้สุนัขดื่มน้ำให้เพียงพอ

การให้น้องหมาดื่มน้ำให้เพียงพอก็สำคัญไม่แพ้กัน เพราะน้ำช่วยรักษาสมดุลความชุ่มชื้นของร่างกาย ควรวางชามน้ำไว้หลายจุดในบ้าน, ใช้น้ำที่สะอาดและเปลี่ยนใหม่เสมอหรือเสริมด้วยอาหารเปียก ก็จะช่วยกระตุ้นให้น้องหมาดื่มน้ำได้มากขึ้น 

4. หลีกเลี่ยงแสงแดดและความร้อนจัด

สำหรับน้องหมาที่ชอบออกไปวิ่งเล่นกลางแจ้ง ควรระวังการสัมผัสแสงแดดเป็นเวลานาน โดยเฉพาะน้องหมาที่มีจมูกสีอ่อนหรือพันธุ์ที่บอบบาง

5. หลีกเลี่ยงสารเคมีและสิ่งระคายเคือง

ระวังการสัมผัสสารเคมีที่อาจระคายเคืองจมูกของพวกเค้า เช่น น้ำยาทำความสะอาดพื้น น้ำหอมหรือผลิตภัณฑ์ที่มีแอลกอฮอล์

6. พาไปตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ

การพาน้องหมาไปพบสัตวแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพประจำปี จะช่วยให้สามารถตรวจพบสาเหตุของจมูกแห้งที่อาจเกิดจากโรคประจำตัว และได้รับการวินิจฉัย และรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่เนิ่น ๆ

ดังนั้น การที่น้องหมาของเรามีจมูกแห้ง ไม่ได้หมายถึงอาการป่วยเสมอไป แต่อาจเกิดจากปัจจัยทางสิ่งแวดล้อมหรือพฤติกรรมตามปกติของพวกเค้าได้ 

อย่างไรก็ตาม การหมั่นสังเกตอาการอื่น ๆ ที่เกิดขึ้น รวมถึงการดูแลอย่างถูกวิธี จะช่วยให้น้องหมาของเรามีจมูกที่ชุ่มชื้น แข็งแรง และมีสุขภาพโดยรวมที่ดี อีกทั้งยังช่วยป้องกันปัญหาสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นได้ในระยะยาวได้อีกด้วยนั่นเอง

ขอบคุณข้อมูลจาก

https://www.talingchanpet.net/สุนัขจมูกแห้ง

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=3895072750617508&id=196503423807811&set=a.197761787015308&locale=th_TH

https://www.petmd.com/dog/conditions/respiratory/dry-nose-sign-illness-dogs

https://vcahospitals.com/know-your-pet/why-do-dogs-have-wet-noses

https://brownvethospital.com/blog/should-you-worry-if-your-dogs-nose-is-dry/